วิสัยทัศน์การพัฒนากรุงเทพฯ

“กรุงเทพมหานคร เป็นเมืองน่าอยู่ ด้วยการบริหารจัดการที่ดีและมีความร่วมมือจากทุกส่วนของภาครัฐ โดยชุมชนมีความเข้มแข็ง ครอบครัวมีความอบอุ่นและสงบสุข”

การควบคุมและแก้ไขปัญหาน้ำท่วม

การพัฒนาและเติบโตของกรุงเทพมหานครในอดีตผูกพันกับน้ำเป็นอย่างมาก จนอาจกล่าวได้ว่าน้ำและคลองเป็นสิ่งกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินและการพัฒนาเติบโตของกรุงเทพมหานคร ดังจะเห็นได้จากสมัยแรกเริ่มสถาปนากรุงเทพมหานครเป็นราชธานีมีการขุดคลองเป็นจำนวนมาก คลองที่ถูกขุดขึ้นเหล่านี้นอกจากเพื่อประโยชน์ทางยุทธศาสตร์แล้ว ยังเป็นเส้นทางคมนาคมหลัก เป็นทางลำเลียงน้ำสู่การอุปโภคและบริโภคของประชาชน อีกทั้งยังเป็นที่รองรับและระบายน้ำเพื่อป้องกันการเกิดอุทกภัยในฤดูที่มีน้ำมากอีกด้วย

ชุมชนเข้มแข็ง

ปัจจุบันกรุงเทพฯ มีชุมชนประเภทต่าง ๆ จำนวน 1,604 ชุมชนแบ่งเป็นชุมชนแออัด 796 แห่ง หมู่บ้านจัดสรร 243 แห่ง ชุมชนชานเมือง 327 แห่ง ชุมชนเมือง 168 แห่ง และเคหะชุมชน 70 แห่ง ในอดีตที่ผ่านมา ชุมชนเหล่านี้ยังขาดการมีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนา เนื่องจากการพัฒนาที่ผ่านมามีลักษณะดำเนินนโยบายจากหน่วยงานภาครัฐและกรุงเทพมหานคร ประชาชนเป็นผู้เรียกร้องมากกว่าผู้ร่วมลงมือพัฒนา ชุมชนยังขาดการตระหนักและเห็นผลประโยชน์ของการพัฒนาแบบมีส่วนร่วม อย่างไรก็ตาม ทางกรุงเทพมหานครได้เริ่มส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนกลุ่มต่าง ๆ เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนโดยมีองค์กรชุมชนเป็นแกนนำ

กรุงเทพฯ สีเขียว

จากสถานการณ์ปัญหาสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ กรุงเทพมหานครไม่ได้นิ่งนอนใจ แต่ได้พยายามหาแนวทางการแก้ไขปัญหาและพัฒนาสภาพแวดล้อมของเมืองให้น่าอยู่ ขึ้นอยู่เสมอ การดำเนินการหลายอย่างได้มีส่วนช่วยให้สภาพแวดล้อมด้านต่าง ๆ ของกรุงเทพฯ เริ่มมีความสดใสกว่าเดิม

ปัญหาพื้นที่สีเขียวลดลง

ในอดีตกรุงเทพฯ มีพื้นที่สีเขียวเป็นจำนวนมากเนื่องจากเป็นบริเวณที่ทำการเกษตรเป็นหลัก ต่อมาเมื่อความเป็นเมืองกระจายออกไปมากขึ้น พื้นที่เกษตรเดิมจึงถูกเปลี่ยนเป็นเป็นสิ่งก่อสร้างชนิดต่าง ๆ อย่างรวดเร็ว แต่การพัฒนาบ้านเมืองกลับขาดการควบคุมโดยผังเมืองที่มีประสิทธิภาพ ส่งผลให้พื้นที่แถบชานเมือง ทั้งพื้นที่เกษตรกรรม พื้นที่รองรับน้ำ กลายมาเป็นพื้นที่เมืองอย่างรวดเร็วโดยไม่สัมพันธ์กับการพัฒนาด้านอื่น ๆ เช่น ถนน สาธารณูปโภค สาธารณูปการต่าง ๆ

ปัญหาความแออัดของประชากร

กว่าสี่สิบปีที่เกิดการอพยพของคนชนบทเข้ามาสู่กรุงเทพฯอย่างต่อเนื่อง ด้วยเป้าหมายที่แตกต่างกัน อาทิ เพื่อหางานทำ เพื่อศึกษาเล่าเรียน เพื่อตั้งถิ่นฐานใหม่ สถิติการย้ายถิ่นในช่วง ปี พ.ศ. 2508 – 2513 มีไม่เกิน 20,000 คนต่อปี และเริ่มเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ มากว่า 90,000 คนต่อปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2513 เป็นต้นมา

ทบทวนปัญหาจากการพัฒนากรุงเทพฯ

การปกครองประเทศโดยการรวมศูนย์อำนาจการตัดสินใจไว้ที่ส่วนกลาง ทำให้ส่วนอื่นๆ ของประเทศไม่สามารถวางแผนการพัฒนาเมืองของตนได้อย่างอิสระ กรุงเทพฯ จึงเป็นเมืองที่เติบโตในลักษณะเมืองอเนกนคร (Primate city) โดยไม่มีการแข่งขันจากเมืองอื่นๆ ของประเทศมาเป็นระยะเวลานาน ส่งผลให้ช่องว่างการกระจายรายได้และความเจริญระหว่างกรุงเทพฯ กับจังหวัดอื่นๆ ห่างกันมากขึ้น กรุงเทพฯ จึงกลายเป็น “แผ่นดินทอง” ที่มีอิทธิพลดึงดูดให้เกิดการอพยพย้ายถิ่นจากชนบทเข้าสู่เมือง ประชาขนจากจังหวัดต่างๆ ทั่วประเทศหลั่งไหลเข้าสู่กรุงเทพฯ อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้สภาพกรุงเทพฯ เกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งขนาดพื้นที่ และจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว